Belirtileri öğren
Belirtiler ve riskler
Bazı işaretler dikkat ister. Ama unutma: Belirtiler tek başına tanı koydurmaz ve bazı diyabet türleri hiç belirti vermeyebilir.
Sık bilinen belirtiler
Tip 1 ve tip 2 diyabette ortak olarak görülebilen işaretler.
Kaynaklar: CDC — Diabetes Symptoms(yeni sekmede açılır) · WHO — Diabetes — Fact sheet(yeni sekmede açılır)
- Sık idrara çıkmaÖzellikle gece sık tuvalete kalkma.
- Aşırı susamaSürekli su içme isteği.
- Sık acıkmaYemek yedikten kısa süre sonra yeniden acıkma.
- İstemeden kilo kaybıÇaba göstermeden kilo verme.
- YorgunlukGeçmeyen halsizlik ve bitkinlik.
- Bulanık görmeGörmede netlik kaybı.
- Sinirlilik, duygu değişimiKendini olağandışı gergin hissetme.
- Sık enfeksiyonSık tekrarlayan idrar yolu veya mantar enfeksiyonları.
Tip 1
Belirtiler birkaç hafta ya da ay içinde, hızla ortaya çıkabilir ve şiddetli olabilir. Bulantı, kusma ve karın ağrısı da görülebilir. Çocuklarda yeniden başlayan yatak ıslatma bir işaret olabilir.
Tip 2
Belirtiler genellikle yıllar içinde yavaşça gelişir; bazı kişiler hiçbir şey fark etmez. Geç iyileşen yaralar, el ve ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma, boyun ve koltuk altında koyu renkli deri lekeleri görülebilir.
Ne zaman başvurmalı?
Bu belirtilerden birini ya da birkaçını fark edersen veya diyabet konusunda endişen varsaaile hekimine ya da bir sağlık profesyoneline başvur. Diyabet tanısı yalnızca kan testleriyle konur; internetteki listeler ve testler tanı yerine geçmez.
Acil durumda: 112
Bulantı, kusma, karın ağrısı, aşırı halsizlik veya bilinç bulanıklığı gibi şikâyetler hızla ve şiddetli gelişirse vakit kaybetmeden 112’yi ara ya da en yakın acil servise başvur.
Risk faktörleri
Risk faktörü, bir durumun görülme olasılığını artıran özelliktir; o durumun mutlaka gelişeceği anlamına gelmez. Bu liste kişisel bir risk hesabı değildir.
Tip 2 diyabet ve prediyabet
- Fazla kilo
- 45 yaş ve üzeri olmak
- Anne, baba veya kardeşte tip 2 diyabet
- Haftada 3 günden az fiziksel aktivite
- Alkole bağlı olmayan yağlı karaciğer hastalığı
- Daha önce gebelik diyabeti geçirmiş olmak ya da 4 kg’ın üzerinde bebek doğurmuş olmak
- Prediyabet
Bu risk faktörlerinin bir kısmı (örneğin hareket ve kilo) değiştirilebilir.
Tip 1 diyabet
- Anne, baba veya kardeşte tip 1 diyabet
- Çocukluk, ergenlik ve genç yetişkinlik (ama her yaşta görülebilir)
Tip 1 diyabetin bilinen bir önleme yolu yoktur; yaşam tarzıyla ilişkili değildir.
Kaynaklar: CDC — Diabetes Risk Factors(yeni sekmede açılır) · WHO — Diabetes — Fact sheet(yeni sekmede açılır)
Gebelik diyabeti
- Önceki gebelikte gebelik diyabeti
- Daha önce 4 kg’ın üzerinde bebek doğurmuş olmak
- Fazla kilo
- 25 yaşın üzerinde olmak
- Ailede tip 2 diyabet
- Polikistik over sendromu (PKOS)
Gebelik diyabeti çoğunlukla belirti vermez; gebelik takibindeki testlerle saptanır.
Kaynaklar: CDC — Diabetes Risk Factors(yeni sekmede açılır) · CDC — Diabetes Symptoms(yeni sekmede açılır)
Not: Kaynaktaki yaş ve doğum ağırlığı eşikleri ABD verilerine dayanır (9 pound ≈ 4 kg). Türkiye’ye özgü öneriler için aile hekimine danışılmalıdır.