Diyabet nedir?

Kısaca

Yediğimiz besinler sindirilirken glukoza (şekere) dönüşür ve kana geçer. Kandaki şeker yükselince pankreasinsülin adlı hormonu salgılar. İnsülin bir anahtar gibi çalışır: glukozun hücrelere girmesini ve enerji olarak kullanılmasını sağlar.

Diyabette vücut ya yeterince insülin üretemez ya da ürettiği insülini iyi kullanamaz. Sonuçta glukoz hücrelere giremez ve kanda yüksek kalır.

Diyabet türleri

En sık görülen üç tür var. Nedenleri farklı olduğu için birbirine karıştırılmaması önemli.

Tip 1

Vücut insülini (neredeyse) hiç üretmez

Bağışıklık sisteminin insülin üreten hücreleri etkilemesiyle ortaya çıkar.
Çoğunlukla çocukluk ve gençlikte başlar ama her yaşta görülebilir.
Günlük insülin tedavisi gerekir.
Bugünkü bilgilerle önlenmesinin bilinen bir yolu yoktur; yaşam tarzından kaynaklanmaz.

Kaynaklar: CDC — About Diabetes(yeni sekmede açılır) · WHO — Diabetes — Fact sheet(yeni sekmede açılır)

Tip 2

Vücut insülini iyi kullanamaz

Diyabetli kişilerin büyük çoğunluğu (yaklaşık %90 ve üzeri) tip 2 diyabetlidir.
Genellikle yıllar içinde gelişir; belirtiler hafif olabilir ya da hiç fark edilmeyebilir.
Çoğunlukla yetişkinlerde görülür, ancak çocuk ve gençlerde de giderek artmaktadır.
Çoğu zaman önlenebilir ya da geciktirilebilir.

Kaynaklar: WHO — Diabetes — Fact sheet(yeni sekmede açılır) · IDF — What is diabetes(yeni sekmede açılır) · CDC — About Diabetes(yeni sekmede açılır)

Gebelik diyabeti

Gebelikte ortaya çıkan kan şekeri yüksekliği

Daha önce diyabeti olmayan kişilerde gebelik sırasında ortaya çıkar.
Çoğunlukla belirti vermez; gebelik takibindeki testlerle saptanır.
Genellikle doğumdan sonra geçer.
Anne ve çocuk için ileride tip 2 diyabet riskini artırır.

Kaynaklar: CDC — About Diabetes(yeni sekmede açılır) · WHO — Diabetes — Fact sheet(yeni sekmede açılır) · T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü — Diyabet(yeni sekmede açılır)

Bunların dışında; bazı ilaçlara, pankreas hastalıklarına veya nadir genetik durumlara (örneğin MODY) bağlı daha az görülen diyabet türleri de vardır.

Prediyabet

Prediyabette kan şekeri normalden yüksektir ama diyabet tanısı için gereken düzeyde değildir. Prediyabet; tip 2 diyabet, kalp hastalığı ve inme riskini artırır. Pek çok kişi prediyabeti olduğunu bilmez. Yaşam tarzı değişiklikleriyle tip 2 diyabet önlenebilir ya da geciktirilebilir.

Kaynaklar: CDC — About Diabetes(yeni sekmede açılır) · CDC — Diabetes Risk Factors(yeni sekmede açılır)

Neden önemli?

Uzun süre yüksek kalan kan şekeri zamanla sinirlere ve damarlara zarar verebilir. Bu durum kalp ve damar hastalıklarına, böbrek sorunlarına, görme kaybına ve ayakta yaralara yol açabilir.

İyi haber şu: Diyabet, görece basit ve ulaşılabilir kan testleriyle erken fark edilebilir. Sağlıklı yaşam alışkanlıkları tedavinin de temel parçasıdır. Tanıyı ve tedaviyi her zaman bir sağlık profesyoneli belirler.

Kaynak: WHO — Diabetes — Fact sheet(yeni sekmede açılır)

Gizliliğinize önem veriyoruz

Çerez tercihleri

Zorunlu

Reklam ve pazarlama